كروسينسكى ( مترجم : عبد الرزاق دنبلى " مفتون " )
75
سفرنانه كروسينسكى ( فارسى )
دست آيد بالمناصفه قسمت نمايند . * روزى شاه با امان اللّه خان در يك جا نشسته بود . امان اللّه خان تذكار محبتهاى گذشته مىنمود . در اين گفتگو كه حضرت خداى متعال به مثل ما عاجزان * امور عظيمه كه خاطر ما خطور نمىكرد و وظيفه و قابليت ما نبود . محض عنايت لطف فرمود و ( 133 ) ابواب فتح و تسخير بروزگار ما گشوده ، * شكر و سپاس اين نعمت عظمى بر ما بندگان در هر حال واجب است . * بايد مراسم عدل و انصاف را جدى نمائيم ، و در اول امور به عهد و ميثاقى كه در ميان بود ، وفا نمائى . و از اموال و املاك هر چه به دست آمده ، نصف آن را به من تسليم نمائى . محمود از شنيدن اين كلمات دود از دماغش برخواست « 1 » و آثار * انكسار قلب ظاهر كرده ، ملول گرديد ، و گفت : به اين قدر مال كه تو را به دست افتاده ، كفايت نمىكنى با من به سوداى شراكت مال و ملك افتاده ، من بعد اين دعوى را فراموش كن . مجلس بر هم خورد . امان اللّه خان به خانهء خود رفت و به محمود پيغام فرستاد كه چون تو به عهد خود * وفا ننمودى . من هم من بعد * به تو خدمت نكنم و از قبيله تو نيستم و تابع شاه هندوستانم و حكم تو بر من جارى نيست . سپاه خود را برداشته ، روانهء ولايت هندوستان مىشوم اين گفت و سوار شد و دو هزار كس از سپاه با او به راه افتادند . ( 133 ) محمود از اين حركت او * اغماض عين نمود . و ملتفت ( او ) نمى - گرديد . بعد از سه روز به فكر اين افتاد كه به جانب شاه طهماسب رود . محمود از شنيدن اين خبر به وحشت عظيم افتاد . و * با دو هزار سوار افاغنه ، به عقب او رفت ، چون به امان اللّه خان رسيد ، * محمود خان « 2 » بلوچ به قصد دشمنى به امان اللّه خان حمله برد . محمود او را منع نمود و خود به وضع دوستان امان اللّه خان را ملاقات كرده ، او را در آغوش گرفت و روى يكديگر را بوسه دادند و قدرى از سپاه دور و جدا شده خلوت كردند . محمود به سخنان نيازمندانه پرداخته ، گفت : چنين معامله با من مكن و مرا با خاك يكسان مگردان . التماسها كرد تا دل او را به دست آورد . * باز در ميانشان عهد و ميثاق رسمى تجديد شده . سپاه او را داخل سپاه خود كرد . كسان امين تعيين كرده ، كه با او بوده ، * او را به اصفهان برسانند . امان اللّه خان را قائم مقام
--> ( 1 ) - برخاست . ( 2 ) - در نسخه 3749 . محمد خان بلوچ نوشته است كه اصح است . نگاه كنيد به : فرصت شيرازى : آثار عجم ، ( بمبئى 1312 ق ) ، ص 585 .